Ostatniego poświęciłem trochę czasu na pewien eksperyment dotyczący bezpiecznego serfowania w sieci - podatność na phishing.

Phishing – w branży komputerowej, wyłudzanie poufnych informacji osobistych (np. haseł lub szczegółów karty kredytowej) przez podszywanie się pod godną zaufania osobę lub instytucję, której te informacje są pilnie potrzebne. - Wikipedia

Metoda eksperymentu była dość brutalna ale by mieć pewność, musiałem faktycznie wyłudzić dane. Postanowiłem do tego celu napisać skrypt łudząco podobny wyglądem do Facebook-a, jednak nie zadbałem o to, by adres był chociaż odrobinę podobny (sic! Użyłem adresu w domenie rocik.net). Efekt był zaskakująco.. fatalny. Fatalny z punktu widzenia użytkownika. Wiadomość wysłałem do 25 osób, osób których kompletnie nie znam (kontakty znalezione w katalogu publicznym GG oraz czacie internetowym). Spośród 25 osób udało zdobyć się dane aż 22 osób - to prawie 90%. Przedział wiekowy osób waha się miedzy 12 a 18 rokiem życia, a patrząc na aktualny rozwój technologi każda z tych osób ma styczność z internet zapewne od kilku lat.

Gdzie leży problem tak wielkiej nieświadomości bezpiecznego korzystania z sieci?

Wśród młodzieży problem leży głównie w szkole. Programy nauczania nie są zmieniane od lat a chyba nikt się nie będzie sprzeczał, że w ciągu ostatnich lat dostęp do komputera i internetu w domach zawrotnie się zmienił.
Jeszcze parę lat temu spora część uczniów pierwszy kontakt z komputerem miała w szkolnej pracowni, wtedy zwykły ruch myszką był szokującym przeżyciem. Dziś? Dziś zdecydowana większość używa komputera od najmłodszych lat, łącznie z użytkowaniem sieci - w szczególności wszelkiego rodzaju portali społecznościowych. Czy na prawdę trzeba uczyć obsługi Paint-a, czy pisać notatki na temat tworzenia folderu? Wiadomo, zajęcia z dziedziny informatyki mają być na poziomie podstawowym, ale czy bezpieczeństwo naszych danych nie jest (lub czy nie powinno być) jednym z głównych tematów?

Zmiana kilku tematów na pewno by podniosła świadomość użytkowników o parę procent. Jednakże, kto by miał tego uczyć? Wracając latami wstecz, w podstawówce nauczycielem od TI był Pan, który na co dzień od lat uczył plastyki. W gimnazjum natomiast nauczycielką była osoba, która na co dzień uczyła zajęć z techniki. W kolejnej szkole miałem więcej szczęścia. Czy tak jest wszędzie? Na pewno nie, jednak w wielu szkołach nauczycielami od tego przedmiotu są osoby, które obsługę komputera mają w zakresie dość podstawowym (nie mam zamiaru tutaj nikogo obrażać).

Okazuje się więc, że w wypadku młodzieży problem mógłby być rozwiązany w dość prosty sposób. Jednak co z osobami, które skończyły szkoły wiele lat temu?
Osobiście nie mam żadnego pomysłu który by był chociaż w średnim stopniu skuteczny. Niektóre strony (głównie dotyczące operacji na pieniądzach, tak więc serwisy aukcyjne oraz banki) na stronach logowania wyświetlają informację lub odnośniki do wskazówek na co zwracać uwagę (np.  jak sprawdzić czy strona jest szyfrowania, lub poprawność adresu), jednak ile osób zwraca na to uwagę? Zazwyczaj każdy się w pewnym stopniu spieszy, bądź po prostu nie ma ochoty na czytanie porad, które zapewne szybko wylecą mu z głowy. Czy faktycznie można ludzi za to obwiniać? Każdy interesuje się tym, w czym się czuje, w czym się obraca.
Kwestia kursów? Istnieją kursy obsługi komputera i ile znacie osób, które owy kurs zaliczyły? Ludzie po prostu nie mają czasu.

Allegro może być przykładem dla innych, sumiennie co jakiś czas wysyła e-maile z informacją, co jest ważne by dokonywaniu zakupów, logowaniu się oraz przelewaniu pieniędzy. Ma to też swoje wady, że co jakiś czas napływa fala fałszywych maili z podrobionymi odnośnikami do portalu (zob. Niebezpiecznik.pl)

Dlaczego NK czy Facebook nie starają się edukować? Czy ktoś dostał kiedyś wskazówkę od wcześniej wymienionych portali w jaki sposób weryfikować informacje proszące o zmianę bądź potwierdzenie hasła? Ja osobiście nie dostałem.

Podsumowując: po raz kolejny najsłabszym ogniwem okazuje się człowiek. Począwszy od portali, które nie są zbyt chętne do próby edukacji swoich użytkowników, szkoły które nie uczą tego, co na prawdę ważne podczas korzystania z komputera aż po ludzi, którzy nie starają się zadbać o bezpieczeństwo swoich danych. Im większa wygoda tym mniejszy poziom bezpieczeństwa. Może ktoś z czytających ma pomysł, jak rozwiązać problem, który rozniósł się na tak wielką skalę? Jak zmniejszyć ilość ludzi, którzy stają się ofiarami wyłudznia danych?

Kończąc chciałbym poinformować, że każda osoba która nieświadomie podała mi swoje dane dostępowe, została o tym po chwili poinformowana i poproszona o zmianę swojego hasła.